PMK is A noBAD Friend

Bokeh là gì

What is Bokeh?

Bokeh mô tả sự biểu hiện của các điểm out nét của ánh sáng.

Bokeh khác với độ sắc nét. Độ sắc nét xảy ra tại điểm focus tốt nhất. Bokeh là những gì sẽ xảy ra ngoài các điểm focus tốt nhất đó.

Bokeh mô tả sự xuất hiện, hoặc “cảm nhận”, của vùng out nét. Bokeh không phải là một cái gì đó xa bao nhiêu ngoài nét, bokeh chính là đặc điểm của bất cứ thứ mờ ảo gì ở đó.

Thật không may bokeh tốt không sinh ra tự động trong thiết kế ống kính. Những’ ống kính hoàn hảo làm cho các điểm out nét của ánh sáng trông giống như hình tròn với các cạnh sắc nét. Bokeh lý tưởng sẽ làm cho từng điểm như mờ đi, không phải những tròn sắc cạnh. Các nhà toán học có thể nói sự phân bố cường độ của các hình tròn mờ là hình chữ nhật trong ống kính hoàn hảo, và bokeh tốt có thế tốt hơn phân bố Gauss. Đây là lĩnh vực mà vật lý không phản ánh những gì chúng ta muốn một cách có mỹ thuật.

Những sai khác của quang sai cầu thay đổi theo cách ống kính render các điểm sáng out nét, và dĩ nhiên cả bokeh của chúng. Từ “bokeh” xuất phát từ từ tiếng Nhật “boke” (phát âm bo-keh) có nghĩa đen là hơi say hoặc chóng mặt.

Một ống kính hoàn hảo theo kỹ thuật phải không có quang sai cầu. Do đó, ống kính hoàn hảo focus tất cả các điểm sáng thành những hình nón sáng sau ống kính. Hình ảnh trong focus nếu phim ở chính xác chỗ hình nón đạt điểm tốt nhất của nó. Ống kính càng tốt thì các điểm này càng nhỏ.

Nếu phim không ở chính xác chỗ nón sáng đạt điểm nhỏ nhất thì điểm đó của ảnh chưa tập trung. Rồi các điểm đó được render trên phim như một đĩa sáng, thay vì là một điểm. Đĩa này được gọi là “blur circle” – “hình tròn mờ” or “circle of confusion” – “hình tròn mơ hồ” bằng biểu đồ tính toán DOF (Depth-Of-Field). Trong ống kính không có quang sai cầu, blur circle này là đĩa được chiếu sáng đều. Tất cả các điểm out nét trông giống như chiếc đĩa hoàn hảo với cạnh sắc nét. (Ở khẩu độ nhỏ hơn mà hình ảnh ở trong focus cực tốt bạn có thể thấy các vòng hư ảo xung quanh hình tròn, nhưng đó là sự nhiễu xạ, chúng ta không bàn đến ở đây) Đây chưa phải tối ưu cho boke, vì như bạn có thể tưởng tượng các cạnh sắc nét của các đĩa này có thể bắt đầu tạo sự rõ nét cho các vật được cho là trong vùng out nét.

Không có thấu kính nào hoàn hảo, vì vậy người ta thường không nhìn thấy các đĩa hoàn hảo.

Ống kính thực luôn có độ quang sai cầu. Điều này nghĩa là, trong thực tế, mặc dù tất cả ánh sáng đi qua lens từ một điểm trên vật thể có thể gặp nhau tại một điểm nhỏ, đẹp trên phim, do đó, sự phân bố ánh sáng trong chính hình nón có thể không đồng đều. Vâng, chúng ta nhận ra sự trừu tượng ở đây, đó là lí do tại sao vài nhiếp ảnh gia chậm chạp không chịu hiểu về Bokeh.

Minh hoạ

Bad Bokeh

Example of Bad Bokeh. Những điểm mờ của cành cây vẫn có cạnh sắc nét. Bokeh tốt sẽ cho ta điểm mờ có cạnh mềm mại.

Quang sai cầu nghĩa là các đĩa được tạo ra bởi các điểm out nét trên vật thể sẽ được chiếu sáng không đều. Thay vào đó chúng có xu hướng thu thêm ánh sáng vào phần giữa của đĩa hoặc hướng ra phần cạnh. Đây là một số ví dụ:

bad bokeh © KenRockwell.com
Fig. 1. Poor Bokeh. Đây là blur circle đã được phóng đại cho thấy bokeh tồi. Một blur circle phải làm sao cho điềm sáng out nét được render. Lưu ý cạnh được xác định sắc nét và rõ đều thế nào cho điểm có mục đích out nét, và tâm lại mờ.
neutral bokeh © KenRockwell.com
Fig 2. Neutral Bokeh. Đây là blur circle sáng đều và hoàn hảo về kĩ thuật. Điều này không hẳn tốt cho bokeh, bởi vì cạnh vẫn xác định được. Các đối tượng out nét, dù là điểm sáng hay đường sáng, có thể tạo ra một cách hiệu quả các đường sắc nét hợp lý trong ảnh do các cạnh của blur circle sắc nét. Đây là blur circle từ lens hiện đại nhất được thiết kế gọi là “perfect”.
good bokeh © KenRockwell.com
Fig. 3. Good Bokeh. Đây là thứ ta mong muốn. Điều này tuyệt vời cho bokeh vì cạnh hoàn toàn không xác định. Đây cũng là kết quả của cùng quang sai cầu, nhưng theo hướng ngược lại đối với ví dụ bokeh tồi trong Fig. 1. Đây là chỗ mà nghệ thuật và kỹ thuật bắt đầu phân tách, Khi bức hình nhìn tốt hơn lại là kết quả của sự không hoàn hảo. Bokeh hoàn hảo đòi hỏi phân bó hình trong mờ Gausian, và ống kính được thiết kế cho ví dụ trung tính như trong Fig. 2 phía trên.

Theo như bạn có thế hiểu, nếu ánh sáng có xu hướng tụ vào giữa đĩa out nét trên một mặt của hình nón, thì nó sẽ tụ lại trên phần ngoài của đĩa trên mặt kia của nón. Dưới độ quang sai cầu đúng sẽ gây ra ánh sáng tụ theo một cách, quá độ quang sai cầu đúng thì gây ra ánh sáng tụ theo cách khác. Do đó, ống kính với bokeh tuyệt vời cho phông nền có bokeh kinh khủng cho cận cảnh, và ngược lại.

Mọi thứ lạ kỳ từ đây. Một yếu tố lớn khác là làm thế nào để bên ngoài của blur circle được render. Dẫu cho chúng ta có ký hiệu nghèo như ở hình 1, nếu viền ngoài được render nhẹ nhàng, như trong máy AF-S Nikkor 80-200 f/2.8, chúng ta sẽ có bokeh tốt.

Một cách nghệ thuật, nhiều người hướng đến thích cận cảnh sắc nét và hậu cảnh mờ nhẹ. Cận cảnh mờ ảo có xu hướng làm người ta rối trí, và hậu cảnh mờ ảo thì không sao. Do đó, tôi phân loại ống kính với bokeh tốt như là chúng với bokeh hậu cảnh tốt. Theo cá nhân, tôi tránh bất cứ thứ gì mờ ảo trong cận cảnh bằng cách di chuyển camera hoặc đối tượng cận cảnh.

Lí do mà bokeh được thoả luận trong nhiếp ảnh là vì chúng ta thích vùng out nét nhẹ nhàng hơn là rõ nét, điều đó dường như được sắp đặt, mặc dù mọi thứ out nét. Vì điều này, nó thích hợp hơn với những người muốn cùng out nét nhẹ nhàng có sự phân bố ánh sáng trong từng blur circle được tập trung thêm về phần trung tâm. Điều đó làm mỗi blur circle có xu hướng là một điểm sáng được làm mở dần về phía cạnh. Điều này làm tất cả các blur circle pha trộn độc đáo.

Mặt khác, nếu người ta cố gắng giữ mọi thứ sắc nét nhất có thể, hiệu ứng bokeh sẽ hoạt động khác đi ở chỗ hình ảnh của bạn gần với trong tầm focus. Nếu nghi ngờ, hãy thử xem. Ống kính phác hoạ rất nhanh trở nên rất lạ.

Không có thước đo cho bokeh, vì các nhà khoa học nhắm đến ví dụ tầm thường ở hình 2 như ống kính hoàn hảo của họ. Giống như mọi thứ khác trong nghệ thuật, bạn đánh giá bokeh bằng cách nhìn vào ảnh.

How to See Bokeh

In Existing Images

Look for points of light in the background. Perfect subjects for this are distant points of light at night or sometimes light shining through leaves or specular reflections in daylight.

If they all blend together nicely, that’s nice bokeh. If they are perfect little circles, then that’s neutral bokeh. If they are all swimmy and look little little rolled up condoms or donuts, then that’s bad bokeh.

If they all are regular polygons that tells you the shape of the lens diaphragm. Yes, you can actually tell how many blades the lens’s diaphragm had!

If they are perfectly round in the middle of the image and oval or lentil shaped at the sides that tells you the image was probably shot at full aperture.

If they are all flattened ellipsoids (vertical ovals about twice as tall as they are wide) then that tells you that the image was shot with an anamorphic lens. You’ll see this in cinemascope motion pictures, not in still photographs.

In Your Lens

Find a point of light in the distance. You can do this easily at night by finding a distant point streetlight, or you can do it indoors by taking the reflector off of a Mag-Light flashlight and just setting it up on the other side of the room.

Now look at the ground glass as you focus. If you see perfect round disks your lens has neutral bokeh, if you see soft-edged shapes you have good bokeh, and if you see doughnuts you have bad bokeh.

If you see something other than neutral bokeh you’ll see the quality of the bokeh change as you focus both in front of and in back of the point of light. Of course you can’t usually focus beyond a distant point of light, unless you have a view camera or a lens that allows focusing beyond infinity.

Examples

This is tough, since I don’t really have any glaringly bad or good images to show, and I won’t copy other’s work to show you.

For bad bokeh have a look at the July 2004 Fuji flyer that has green squares on the cover that says “In the Right Hands, Technology can be a Beautiful Thing.” Inside the cover there’s a great shot of an Indian playing a flute in Zion by Tim Meyer. See how the little bright dots from all the leaves in the background get busy and almost look like little rolled condoms? That’s an example of the bad kind of bokeh. Yes, technical items have little to do with how good a shot is, and yes, for all we know this is exactly the look Tim wanted. Just know that you have control over this part of the look of the image based on your choice of lenses.

© 2008 KenRockwell.com. All rights treserved.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s